Zastosowanie szczepionki firmy Merial w celu zapobiegania chorobom immunosupresyjnym u drobiu
2010-01-20 | dr Mariusz Urbanowski
W produkcji drobiarskiej zdrowie ptaków jest podstawowym warunkiem dobrej wydajności. Optymalny stan zdrowia ptaków zależy od prawidłowego funkcjonowania wielu narządów i układów, a w szczególności układu odpornościowego. Największe zagrożenia dla prawidłowego rozwoju i funkcjonowania narządów odpornościowych stanowi immunosupresja. Zapobieganie immunosupresji oraz chorobom immunosupresyjnym stanowi klucz do osiągania dobrych wyników produkcyjnych.
W intensywnej produkcji drobiarskiej prawidłowa ochrona zdrowia ptaków odgrywa rolę w osiąganiu dobrych wyników ekonomicznych produkcji.
Bardzo często na współczesnych fermach drobiarskich pojedynczy czynnik nie wywołuje chorób układu oddechowego lub pokarmowego ale raczej występują zakażenia wywołane przez wiele czynników chorobotwórczych. Zdrowotność i wyniki produkcyjne ptaków wiążą się z całym szeregiem czynników związanych z warunkami chowu, prawidłowym żywieniem, zarządzaniem fermą, szeroko pojętymi zasadami biosecurity oraz z odpowiednimi programami szczepień. Wraz ze wzrostem intensyfikacji produkcji drobiarskiej coraz większego znaczenia nabiera właściwa immunoprofilaktyka.
Chociaż szczepienia są od dawna uważane za najlepszą metodę zapobiegania chorobom drobiu, występuje wiele innych czynników, które w istotnej mierze przyczyniają się do ostatecznego powodzenia programu szczepienia. Do czynników tych należą: właściwe zarządzanie fermą, jakość paszy, warunki środowiskowe, presja szczepów terenowych, oddziaływanie immunosupresyjne, rodzaj szczepu szczepionkowego, sytuacja epizootyczna na fermie i w terenie, wiek ptaków, droga podania szczepionki, uwarunkowania genetyczne.
Szczególne znaczenie ma zapobieganie chorobom, których czynnik etiologiczny wykazuje silne działanie immunosupresyjne.
Do wirusów o działaniu immunosupresyjnym zaliczamy wirus choroby Mareka, wirus zakaźnego zapalenia torby Fabrycjusza, wirus choroby Gumboro (IBDV), wirus anemii kurcząt (CAA), oraz wirus białaczki drobiu (ALV) jak również Reowirusy. Czynnikami immunosupresyjnymi są również czynniki niezakaźne takie jak: stres, mikotoxyny, złe zarządzanie fermą (zagęszczenie, zmiany warunków środowiskowych). Mogą one działać indywidualnie lub łącznie, mając bezpośredni wpływ na kondycję drobiu i wyniki hodowli
Torba Fabrycjusza jest głównym narządem układu odpornościowego u ptaków. Wirus choroby Mareka i Gumboro powoduje uszkodzenia torby Fabrycjusza w pierwszych dniach życia. Powoduje to niezdolność układu odpornościowego ptaka do reagowania na szczepionkę albo na czynnik zakaźny. W niektórych przypadkach powoduje to u ptaków wytworzenie niedostatecznej ilości przeciwciał, a w konsekwencji brak powstania pełnej odporności dla ochrony przed infekcją określonym patogenem, przeciwko któremu je szczepiliśmy. Zniszczenie lub uszkodzenie Torby Fabrycjusza może objawiać się poprzez wzrost śmiertelności, obniżenie przyrostów, wzrost spożycia paszy, zahamowanie rozwoju, nie wyrównane stado a w konsekwencji znaczne pogorszenie wyników hodowlanych stada.
Wirus zakaźnego zapalenia torby Fabrycjusza (IBDV) uważany jest jako najważniejszy patogen odpowiedzialny za zjawisko immunosupresji w stadach drobiu. Liczne badania wykazały, że wirus IBD pozbawia ptaki zdolności do optymalnego reagowania przez wytwarzanie przeciwciał ( Ivanyi,1976).
Wczesne zakażenia klasycznym IBDV niszczą limfocyty B w torbie Fabrycjusza. Zakażenia w okresie pierwszych dwóch tygodniach życia powodują zwykle powstanie trwałej i ciężkiej immunosupresji. Uszkodzeniu ulega humoralna, oparta na komórkach B część układu odpornościowego. Uszkodzeniu przez wirusy IBD może również ulec komórkowy układ odpornościowy (Limfocyty T). Znaczna atrofia torby Fabrycjusza przy braku widocznych zmian zapalnych , jest typowa dla wariantowych szczepów IBDV. Szczepy te powodują ciężki stopień immunosupresji w pierwszych tygodniach życia , po której z reguły następuje wzrost przypadków zaburzeń ze strony układu oddechowego. Stwierdzono, że immunosupresja spowodowana przez wirus IBD zmniejsza odpowiedź na szczepionki przeciwko pomorowi rzekomemu NDV, zakaźnemu zapaleniu oskrzeli IB, a nawet na szczepienie piskląt jednodniowych przeciwko chorobie Mareka (Giambrone, 1976).
Wirus choroby Mareka dostaje się do organizmu ptaka z wdychanym powietrzem. Poprzez płuca dostaje się do narządów limfatycznych. Działanie immunosupresyjne wirusa polega na bezpośredniej lizie limfocytów, lub pośrednio poprzez aktywację komórek supresyjnych (w limfocytach T ) ( Calnek,1997).
Długotrwałą immunosupresją możemy obserwować u tych ptaków, u których rozpoczął się już proces nowotworzenia i powstawanie guzów .Zakażenie wirusem choroby Mareka upośledza odporność komórkową jak i humoralną. Przeprowadzone badania przez Calneka w 1998 roku wskazały jednoznacznie na wpływ zakażenia wirusem MD na wielkość takich ważnych narządów miąższowych jak torba Fabrycjusza i grasica, co zdecydowanie potwierdza opinię, że choroba Mareka wywołuje immunosupresję.
Powyższe badania potwierdziły fakt, że szczepienie nie tylko działa ochronnie przed chorobą, ale też zapobiega spadkowi wskaźników hodowlanych i wtórnym infekcjom na tle niewydolności układu odpornościowego.
Szczepień przeciwko MD dokonuje się u piskląt jednodniowych lub metodą in-ovo w wylęgarniach. Jednakże nie wszyscy zdają sobie sprawę z konsekwencji ekonomicznych zachorowań na chorobę Mareka i dlatego do dziś wiele stad brojlerów nie szczepi się pozostawiając je bez ochrony immunologicznej. Tymczasem nawet w przypadku braku widocznych objawów klinicznych zakażenie może wywołać poważne skutki dla produkcji drobiarskiej w związku z jej działaniem immunosupresyjnym.
Immunosupresję wywołaną przez MDV wiąże się z wybuchami w terenie innych chorób, takich jak ospa, zakażenie reowirusowe i kokcydioza. Immunosupresja sprawia, że ptaki są bardziej wrażliwe na choroby układu oddechowego np. zapalenie worków powietrznych na tle E. coli.
Zakażenie pionowe lub poziome wirusem zakaźnej anemii kurcząt (CAV) może prowadzić do immunosupresji i zwiększonej wrażliwości na wtórne zakażenia bakteryjne, grzybicze jak również wirusowe.
Wirus CAV uszkadza grasicę oraz szpik kostny zakażonych ptaków, prowadząc do upośledzenia układu krwiotwórczego i rozwoju tkanki limfatycznej. Zostało udowodnione, że zakażenie wirusem CAV może wywoływać nadmierne reakcje poszczepienne na szczepionki przeciwko pomorowi rzekomemu, a także może osłabiać powstawanie odporności po szczepieniu przeciwko chorobie Mareka (de Boer,1974; Otaki, 1988).
Zakażenie reowirusami może powodować wzrost wrażliwości na inne zakażenia (Rosenberger,1997). Tłumaczyć to może, dlaczego część ptaków chorujących na wirusowe zapalenia stawów choruje jednocześnie na gronkowcowe zapalenie stawów.
Wirusy białaczki ptasiej (ALV) również wykazują działanie immunosupresyjne. Wykazano, że równoczesne zakażenie wirusem białaczki ptasiej typ J (ALV-J) oraz bardzo zjadliwym wirusem choroby Mareka powoduje silniejszy rozwój zmian guzowatych niż w przypadku zakażenia tylko jednym z tych zarazków (Zavala,1999).
Zakażenia występujące w stadach rodzicielskich kur mięsnych prowadzić mogą do wystąpienia immunosupresji w stadach reprodukcyjnych jak i w stadach brojlerów.
Mikotoksyny, znajdujące się w paszy wykazują również działanie immunosupresyjne. Najczęściej występującą mikotoksyną o immunosupresyjnym działaniu jest aflatoksyna. Wykazano, że obecność aflatoksyn powoduje wzrost podatności ptaków na zakażenia kokcydiozą lub jej ciężkim przebiegiem, chorobą Mareka, salmonellozą, wtrętowym zapaleniem wątroby i zakażeniem wirusem choroby Gumboro (Hoerr,1997). Aflatoksyny powodują immunosupresję poprzez atrofię torby Fabrycjusza, grasicy i śledziony ptaków (Chang,1982). Inne mikotoksyny takie jak ochratoksyny mogą powodować zanik grasicy i w efekcie brak właściwej odporności po szczepieniach jak również wzrost zakażeń bakteryjnych – salmonelloz (Hoerr,1997).
Jakość kurcząt jednodniowych zależy bezpośrednio od statusu stad rodzicielskich oraz sposobu zarządzania wylęgarnią. Jednym z najważniejszych aspektów w przypadku kurcząt 1-dniowych jest poziom i wysoka jakość przeciwciał matczynych, które powinny zapewnić ochronę przed wirusami immunosupresyjnymi w pierwszym tygodniu życia. Poddawanie stad rodzicielskich czynnikom immunosupresyjnym wpływa na poziom krążących przeciwciał, a przez to na przeciwciała, które są przekazywane potomstwu.
Szczepienia oraz prawidłowe stosowanie szczepionek pełnią kluczową rolę w obniżeniu częstości występowania immunosupresji. Pierwszym krokiem do walki z immunosupresją jest zastosowanie odpowiedniego programu szczepień w stadach rodzicielskich co zapewnia przekazanie właściwego poziomu przeciwciał matczynych, odpowiedzialnych za ochronę przed chorobami immunosupresyjnymi, takimi jak IBD.
- Pierwsze szczepienie przeciwko chorobie Mareka MDV i chorobie Gumboro IBD powinno mieć miejsce już w pierwszym dniu życia kurcząt.
- Szczepienie przeciwko chorobie Mareka zapewni potomstwu właściwą ochronę podczas procesu wzrostu.
- Szczepienia przeciwko chorobie Gumboro jest skuteczne dla ptaków bez lub z niskimi mianami przeciwciał, a także zapobiega uszkodzeniom Torby Fabrycjusza we wczesnym okresie.
Wcześniej sądzono, że przeciwciała matczyne neutralizują szczepionkę. W 1994 roku Lukert dowiódł, że jest to błędne twierdzenie i stosowanie szczepień 1-dniowych piskląt jest skuteczne. Kluczem do sukcesu jest właściwy dobór szczepionek, szczególnie jeśli chodzi o szczepionki przeciwko chorobie Gumboro. Jeśli podajemy szczepionkę przeciwko IBD w pierwszym dniu życia, to należy upewnić się, że wybrana przez nas szczepionka może być użyta w tym wieku. Również ważne jest właściwe dobranie szczepionki przeciwko chorobie Gumboro do doszczepiania na fermie w trakcie tuczu brojlerów.
Firma Merial jako pierwsza na świecie stworzyła całościowy program (Immune Foundation) do zapobiegania chorobom immunosupresyjnym, który zakłada wczesne szczepienie ptaków przeciwko najważniejszym wirusowym czynnikom immunosupresyjnym. Pierwszą skojarzoną szczepionką przeciwko chorobie Mareka i chorobie Gumboro do stosowania in ovo lub też w iniekcji u 1- dniowych piskląt na polskim rynku była szczepionka firmy Merial.
Szczepionka ta od wielu lat jest stosowana w wielu wylęgarniach oraz na fermach drobiu i skutecznie zapobiega chorobie Gumboro i chorobie Mareka w terenie oraz zapobiega powstawaniu immunosupresji na tle zakażeń tymi wirusami.
Wyniki terenowe przeprowadzonych badań wykazały, że zastosowanie szczepionki Merial u 1-dniowych piskląt i doszczepianie w trakcie tuczu kolejna szczepionką, hamuje objawy immunosupresji oraz wpływa korzystnie na efekty produkcyjne tuczu brojlerów wyrażające się poprawą wyrównania stada, niższym wskaźnikiem śmiertelności oraz lepszym wykorzystaniem paszy.
Niemniej trwały cały czas badania nad stworzeniem szczepionki, która spełniałaby wszystkie wymogi określone przez Thorntona w 1977 roku jakie stawia się żywym szczepionkom przeciwko chorobie Gumboro. Idealna szczepionka nie wywołuje zmian w torbie Fabrycjusza, nie powoduje immunosupresji, nie jest możliwa rewersja do form zjadliwych. Szczepionka taka powinna dawać długotrwałą i wysoką odporność nawet przy obecności przeciwciał matczynych.
Po wielu latach badań przy zastosowaniu najnowocześniejszych technologii udało się firmie Merial stworzyć NOWĄ szczepionkę, która spełnia te wymagania.
Stanowi onapierwszą na świecie szczepionkę dla przemysłu drobiarskiego do stosowania w pojedynczej dawce w wylęgarniach, gwarantującą ptakom ochronę na całe życie przed zakażeniami wirusami choroby Mareka i wszelkimi znanymi szczepami wirusów choroby Gumboro.
Nowość ta jest żywą szczepionką wektorową, w której wektorem jest herpeswirus indyków (HVT) umożliwiający ekspresję wirusowego białka VP2 wirusa IBD. HVT indukuje odporność przeciwko wirusom choroby Mareka, podczas gdy proteina VP2 stanowi główny ochronny składnik immunogenny wspólny wszystkim znanym szczepom choroby Gumboro. W związku z faktem, że podanie NOWEJ szczepionki indukuje powstanie odporności poprzez proteinę VP2, a nie przez podanie całego wirusa szczepionkowego IBD, nie istnieje ryzyko neutralizacji szczepionki przez przeciwciała matczyne. Dzięki temu pisklęta szczepione w pierwszym dniu lub metodą in-ovo uzyskują wczesną ochronę immunologiczną nawet w obecności wysokiego poziomu przeciwciał matczynych.
Po szczepieniu następuje replikacja wektora – wirusa HVT w organizmie, dzięki czemu uzyskuje się długotrwałą, stałą stymulację antygenową oraz powstanie odporności humoralnej i komórkowej przeciwko wirusom choroby Mareka i Gumboro. Dzięki zastosowaniu unikalnej technologii szczepionka ta replikuje się tak jak klasyczny wirus HVT w związku z tym przez cały czas trwa uwalnianie wirusa szczepionkowego HVT oraz wolnego białka VP2 które stymulują powstawanie odporności przez całe życie ptaka. Proteina VP2 chroni przed zakażeniami wszystkimi klasycznymi, wariantowymi i bardzo zjadliwymi szczepami wirusa choroby Gumboro, szczególnie przed bardzo wczesnymi zakażeniami w kurniku.
Do tej pory lekarze weterynarii stawali przed dylematem jakie szczepionki przeciwko chorobie Gumboro stosować, mając dylemat pomiędzy bezpieczeństwem a skutecznością. Tak zwane szczepionki „gorące” są skuteczne w środowisku o wysokim stopniu zagrożenia zakażeniem, ale mogą nie sprostać wymogowi bezpieczeństwa z powodu uszkodzenia torby Fabrycjusza i immunosupresji. Z kolei szczepy „łagodne” uważane są za bezpieczne i nie wywołują zmian w torbie Fabrycjusza, jednakże ich skuteczność ograniczona jest do niskiego stopnia zagrożenia wirusem terenowym.
Przez wiele lat trwały poszukiwania takiej szczepionki która by rozwiązywała ten dylemat i zapewniała wysokie bezpieczeństwo przy jednocześnie wysokiej skuteczności. NOWOŚĆ firmy Merial rozwiązuje ten dylemat. Unikalna technologia wytwarzania tej szczepionki z jednej strony uczyniła ją niewrażliwą na obecność przeciwciał matczynych, dzięki czemu nieistotny stał się wiek ptaków i optymalny moment szczepienia. Z drugiej strony szczepionka jest bezpieczna i nie uszkadza torby Fabrycjusza, a jednocześnie jest bardzo skuteczna i chroni przed wszystkimi znanymi szczepami choroby Gumboro. W związku z tym jeżeli stosujemy tę szczepionkę nie musimy już wybierać pomiędzy bezpieczeństwem a skutecznością, gdyż szczepionka zapewnia jedno i drugie.
Podsumowując zalety nowej szczepionki firmy merial należy stwierdzić, że jest to szczepionka przeznaczona przede wszystkim do stosowania w masowej produkcji drobiu do szczepień w wylęgarniach. Za pomocą pojedynczego szczepienia szczepimy ptaki przeciwko chorobie Mareka i chorobie Gumboro. Dzięki temu, że ptaki uzyskują trwałą i długotrwałą odporność na całe życie nie trzeba doszczepiać ptaków przeciwko chorobie Gumboro. Szczepionka zapewnia ochronę przed chorobą Mareka jak również przed wszystkimi znanymi szczepami IBD : klasycznymi, wariantowymi i bardzo zjadliwymi. Stosowanie szczepionki zapewnia bezpieczeństwo przy równoczesnej wysokiej skuteczności.
Jak zostało powiedziane na początku, choroby takie jak choroba Mareka i Gumboro są chorobami, które mogą wywołać immunosupresję nawet przy braku objawów klinicznych. Powoduje to znaczne straty produkcyjne związane z obniżeniem parametrów hodowlanych i w efekcie straty ekonomiczne. Jedyną właściwą ochroną przed skutkami immunosupresji jest stosowanie odpowiednich szczepionek.
Oczywiście kluczową sprawą jest sprawdzenie i określenie skuteczności nowej szczepionki w warunkach terenowych i jej wpływ na wyniki produkcyjne w tuczu brojlerów. Przeprowadzono przez Oddział Chorób Ptaków Katedry Nauk Klinicznych SGGW pod kierownictwem prof. Piotra Szeleszczuka szeroko zakrojone badania nad oceną przydatności pierwszej w Polsce szczepionki wektorowej firmy Merial. W ramach doświadczenia została przeprowadzona ocena wpływu szczepionki na narządy układu odpornościowego i kształtowanie się wybranych parametrów odpowiedzi poszczepiennej, jak również na kształtowanie się wyników produkcyjnych w stadach brojlerów kurzych. Ze względu na różną sytuację epizootyczną w poszczególnych regionach w Polsce i różne zagrożenie wirusem choroby Gumboro, badania przeprowadzono w różnych miejscach kraju i w różnych systemach produkcji. Badaniami zostało objętych około 914 500 kurcząt w tym stada szczepione szczepionką Vaxxitek liczyły 415 086 ptaków, a stada szczepione metoda tradycyjną 499 424 brojlerów. Badania wykonano w 14 fermach, z których w dwóch stwierdzono duże zagrożenie ostrą postać choroby Gumboro, 8 ferm należało do dużych integracji drobiarskich o niskim zagrożeniu chorobą Gumboro, a 4 fermy należały do indywidualnych producentów, na których zagrożenie choroba Gumboro oceniono jako średnie. W większości ferm utworzono grupy doświadczalne (szczepione badaną szczepionką) i grupy kontrolne (szczepione szczepionką pośrednią).Z każdego stada zebrano dane dotyczące wyników produkcyjnych, immunoprofilaktyki i leczenia, daty wstawienia, liczby ptaków, oceny stanu higienicznego fermy, upadków w całym okresie (%), przeżywalność (%), średnią masę ciała (kg) wskaźnik spożycia paszy –FCR (kg/kg), dni tuczu, określono również Europejski Wskaźnik Wydajności EWW. W trakcie doświadczenia określono również wielkość śledziony i torby Fabrycjusza u ptaków w połowie tuczu i tuż przed oddaniem do ubojni. W stadach doświadczalnych torby Fabrycjusza w 42 dniu tuczu były zdecydowanie większe niż w stadach kontrolnych.
Zastosowanie nowej szczepionki firmy Merial spowodowało poprawę wskaźników produkcyjnych. W stadach doświadczalnych stwierdzono dużo niższe o ok. 28% upadki, co jak można sądzić zaważyło w największym stopniu na korzystnych warunkach ekonomicznych. Szczepienie obniżyło skutki immunosupresji wywoływanej zarówno przez wirus choroby Mareka jak i wirus choroby Gumboro. Stada szczepione ocenianą szczepionką miały średnio wyższą masę ciała, a cykl produkcyjny w tych stadach był krótszy. Analiza wartości średnich dla stad wykazała, że EWW w stadach szczepionych Vaxxitekem był o blisko 29 punktów procentowych wyższy w stosunku do stad kontrolnych.
Podsumowując można stwierdzić, że badania krajowe potwierdziły korzystny wpływ immunizacji stad kurcząt brojlerów ocenianą szczepionką. Stosując innowacyjną szczepionkę firmy merial zapobiega się skutkom immunosupresji jakie niesie za sobą zarówno zakażenie wirusem choroby Mareka jak i choroby Gumboro.
Właściwa ochrona ptaków oraz uzyskanie wysokich wyników hodowli to stałe, wiodące cele produkcji drobiarskiej. Właściwemu zarządzaniu oraz odpowiedniemu żywieniu musi towarzyszyć właściwy program szczepień, odpowiednia diagnostyka oraz szybka identyfikacja czynników immunosupresyjnych. Zapobiegając wpływowi czynników immunosupresyjnych na ptaki poprzez stosowanie nowej szczepionki firmy Merial przeciwko chorobie Mareka i Gumboro umożliwimy ptakom optymalne wykorzystania ich potencjału genetycznego oraz osiągnięcie maksymalnego zysku w produkcji drobiarskiej.
[ powrót ]
